ჩვენ ერთნი ვართ !

ყოველ ადამინში მზეა, ოღონდ მიეცი საშუალება რომ ანათოს…

Monthly Archives: თებერვალი 2011

არასრულწლოვანი და სასჯელი…


მუხლი 1. წინამდებარე კონვენციის მიზნებისთვის ბავშვად ითვლება 18 წლამდე ასაკის ყოველი ადამიანი, თუ კი რომელიმე ქვეყნის კანონმდებლობის მიხედვით ბავშვი უფრო ადრე არ აღწევს სრულწლოვნებას. ( ბავშვის უფლებათა კონვენცია ).

ის, რომ პირი არასრულწლოვანია, არ ნიშნავს, იმას რომ კანონი არ იცავს მის ინტერესებსა და უფლებებს. ასევე,ს ხვადასხვა დანაშაულის ჩადენის შემთხვევაში არ აკისრებს პასუხისმგებლობას.

მე ვარ მონაწილე სამართლებრივი კულტურის პროგრამისა, რომელიც უკვე ორი წელია ჩვენს სკოლაში მიმდინარეობს და გვიღრმავებს სამართლებრივ ცოდნას, რომელიც ესოდენ აუციელბელია ჩვენთვის. როცა ეს წიგნი – ” სამართლებრივი კულტურა ” ხელში ავიღე წინასიწტყვაობაში ამოვიკითხე ფრაზა – ” კანონების არსი კაცთმოყვარეობაა ” – უილიამ შექსპრი. – ძალიან დამაინტერესა ამ ფრაზამ და გადავიწყვიტე გავცნობოდი რამდენად კაცთმოყვარეა კანონი არასრულწლოვნებთან, ჩემნს თანატოლებთან მიმართებაში. მასწავლებელმა მიმითითა გავცნობოდი გაეროს ბავშვთა უფლებების კონვენციას ( საქართველოში ძალაშია 1994 წლის 21 აპრილიდან ).

მუხლი 37-ის ა,ბ,გ,დ პუნქტები გვამცნობს: ” არც ერთი ბავშვი არ შეიძლება იყოს წამების, სასტიკი მოპყრობის, უკანონო დაკავების ან თავისუფლების აღკვეთის ობიექტი. არც სიკვდილით დასჯა, არც მუდმივი პატიმრობა, რომელიც არ ითვალისწინებს განთავისუფლების შესაძლებლობას, არ შეიძლება შეეფარდოს 18 წლამდე ასაკის პირთა მიერ ჩადენის დანაშაულებებს. ყოველი თავისუფლებააღკვეთილი ბავშვი უნდა განცალკევდეს უფროსებისაგან, თუ არ მიიჩნევა, რომ ბავშვის ყველაზე ჭეშმარიტი ინტერესებისათვის ამის გაკეთება არ არის საჭირო. თავისუფლებააღკვეთილ ბავშვს უნდა ჰქონდეს უფლება მიიღოს სამართლებრივი ან სხვა სახის დახმარება.

მუხლი 40. ” მონაწილე სახელმწიფოები ცნობენ ყოველი ბავშვის უფლებას, რომელმაც, როგორც თვლიან, დაარღვია სისხლის სამართლის კანონმდებლობა, ბრალად ედება მისი დარღვევა ან აღიარებულია მის დამრღვევად, რომ მისდამი მოპყრობა ხელს უწყობდეს მისი ღირსებისა და საკუთარი მნიშვნელოვნების გრძნობის განვითარებას, განუმტკიცებდეს მას ადამიანის უფლებებისადმი და სხვა ძირითადი თავისუფლებებისადმი პატივისცემას, ითვალისწინებდეს ბავშვის ასაკს და მის რეინტეგრაციის, საზოგადოებაში მის მიერ სასარგებლო როლის შესრულებისათვის ხელშეწყობის შესრულებას ”.

ამის შემდეგ გამიჩნდა სურვილი შეძლებისდაგვარად გავცნობოდი არასრულწლოვანთა პასუხისმგებლობის საკითხს ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში და შემედარებინა ის საქართველოში არსებულ ვითარებასთან.

გემანიის სისხლის სამართლის კოდექსი აბსოლუტურად გამორიცხავს 14 წლამდე არასრულწლოვანის სისხლის სამართლებრივ პასუხისმგებლობას. იქ 16 წლამდე მოზარდების მიმართ თავისუფლების აღკვეთა თითქმის არასოდეს გამოიყენება.

1998 წლიდან ინგლისსა და უელსში სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის მინიმალური ასაკი 10 წელი გახდა. 10 დან 17 წლამდე მოზარდების მიმართ, ძირითადად აღმზრდელობითი და დისციპლინური სანქციები გამოიყენება. არასწულწლოვანთა სასამართლო მოზარდს თავისუფლებას აღუკვეთს 6-დან 24 თვემდე. 21 წლამდე აზალგაზრდა არასოდეს იგზავნება ციხეში. მათ ათავსებენ ახალგაზრდა სამართალდამრღვევთა დაწესებულებაში. ამასთან, როგორც წესი, სასჯელის ნახსევრის მოხდის შემდეგ მათ ათავისუფლებენ და ვადის გასვლამდე უწესებენ სოციალური სამსახურებისა და ნაციონალური პრობაციული სამსახურის მეთვალყურეობას.

საფრანგეთსი სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის მინიმალური ასაკია 13 წელია. კანონმდებლობით ბავშვები არ შეიძლება გაასამართლოს საერთო სასამართლომ. საქმეს განიხილავს ან ბავშვთა სასამართლო ( შედარებით მსუბუქი სამართალდარღვევები) , ან არასრულწლოვანთა სისხლის სამართლის სასამართლო ( მძიმე დანაშაული ). პრინციპია, რომ არასრულწლოვანის დაკავება არ შეიძლება. ( მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევებშია დაშვებული, მისი დაკითხვის მიზნით და არ უნდა გადააცილოს 12 საათს). 18 წლამდე ახალგაზრდისათვის სისხლის სამართლებრივი დანაშაულისთვის არსებობს სპეციალური დაწესებულებები.

თქვენ უკვე იცით, რომ არასრულწლოვანს, რომელიც დანაშაულს ჩაიდენს, კანონით დადგენილი წესით გაასამართლებენ და ის დაკარგავს თავისუფლებას..

 

 

 

 

 

 

 

შვეიცარიაში სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის მიინიმალური ასაკი 7 წელია.არასრულწლოვანთა მიმართ გამოიყენება სისხლის სამართლის კოდექსის სპეციალური ნორმები. ამჟამად იქ მუშაობენ, რომ ასაკი 10 წლამდე აიწიოს. სისხლის სამართლის კოდექსი  7-დან 15 წლამდე არასრულწლოვნებისთვის ითვალისწინებს აღმზრდელობითი და დისციპლინური ღონისძიებების გატარებას. 15 წლამდე მოზარდის წინააღმდეგ არავითარი სისხლის სამართლის სასჯელის ზომა არ შეიძლება იყოს გამოყენებული. 15-დან 18 წლამდე მოზარდების მიმართ გამოყენებული სასჯელის ფორმებია მხოლოდ ჯარიმა და ერთი დღიდან ერთ წლამდე თავისუფლების აღკვეთა.

არასრულწლოვან მსჯავრდებულებს საშუალება აქვთ მონაწილეობა მიიღონ საერთო ეროვნულ გამოცდებში. დაწესებულებაში გაიხსნა მინანქრის სახელოსნო, სადაც მსაჯავრდებულები ტიხრული მინანქრის ხელობას სწავლობენ. დაწესებულებაში ფუნქციონირებს სხვსდასხვა სპორტული სახეობების შემსწავლელი კურსები.

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით არასრულწლოვანის სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის ასაკია 14 წელი. 14-დან 16 წლამდე მოზარდს არ შეიძლება დაენიშნოს თავისუფლების აღკვეღა 10-ზე მეტი წლით, ხოლო 16-დან 18 წლამდე არასრულწლოვანის თავისუფლების აღკვეთის მაქსიმალური ვადაა 15 წელი. ყველაზე მძიმე სასჯელი ვადიანი თავისუფლების აღკვეთაა.

2007-2009 წლის ადვოკატირებულ არასრულწლოვანთა სტატისტიკური მონაცემები

როგორც ვხედავთ საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს არასრულწლოვანთა უფლებებს და იცავს მათ. ასევე მოქმედებს არასამთავრობო ორგანიზაციები არასრულწლოვანთა ინტერესების დასაცავად და მათი საზოგადოებაში რეინტეგრაციისთვის. მაგალითად დემოკრატიის ინსტიტუტი ( ჩემი თხოვნის საფუძველზე მომაწოდა 2007-2009 წლებში

ადვოკატირებულ არასრულწლოვანთა სტატისტიკური მონაცემები, სადაც კარგად ჩანს რა სახის დანაშაულებები იქნა ჩადენილი, რა ასაკის არასრულწლოვანთა მიერ და რა სახის სასჯელი მიესაჯა. ) მონაცემები თან ერთვის. რეაბილიტაციის ცენტრი, ასევე სახალხო დამცველის აპარატი,ა სევე 2010 წელს ცვლილება შევიდა სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსში ( მაგ: 12 წლიდან ასაკი აიწია 14 წლამდე და სხვა).

2007-2009 წლებში ადვოკატირებულ არასრულწლოვანთა სტატისტიკური მონაცემები..

არასრულწლოვანთა აღმზრდელობითი დაწესებულება 2002 წელს აშენდა. 2008 წელს ჩატარდა სარემონტო სამუშაეოები და იგი ევროსტანდარტებს გაუთანაბრდა. დაწესებულებაში არის საგანმანათლებო საშაულო სკოლა.არასრულწლოვან მსჯავრდებულებს საშუალება აქვთ მონაწილეობა მიიღონ საერთო ეროვნულ გამოცდებში. დაწესებულებაში გაიხსნა მინანქრის სახელოსნო, სადაც მსაჯავრდებულები ტიხრული მინანქრის ხელობას სწავლობენ. დაწესებულებაში ფუნქციონირებს სხვსდასხვა სპორტული სახეობების შემსწავლელი კურსები.

სამართლიანობა მოითხოვს აღვნიშნოთ, რომ არასრულწლოვანთა დაწესებულებები გაუთანაბრდა ევროსტანდარტებს. იქ არის სკოლა, ფქისო – სარეაბილიტაციო და პროფესიული გადამზადების პროგრამები ფუნქციონირებს, სწავლობენ ხელობას, არის სპორტული მოედნები, ბიბლიოთეკა, კომპიუტერისა და ინგლისური ენის შემსწავლელი კურსები. არასრულწლოვან მსჯავრდებულებს საშუალება აქვთ მონაწილეობა მიიღონ საერთო ეროვნულ გამოცდებში და ტელევიზიით გაშუქდა, რომ რამდენიმე სტუდენტიც გახდა და ა.შ. დიახ ! ეს სახელმწიფოს მიერ მათზე ზრუნვაა გამოახატული და ეს ასეც უნდა იყოს დემოკრატიულ ქვეყნებში.

ოღონდაც, ძალზე მტკივნეულია იხილო შენი თანატოლი არასრულწლოვანი ხელბორკილებით. ასეთი პლაკატი ვანხე დემოკრატიის ინსტიტუტის კედელზე, როცა იქ მასალებისათვის ვიყავი მისული. ამ პლაკატს ჰქონდა წარწერა ” ნუ მივატოვებთ ” . მტკივნეულია აღსაქმელად წიგნში ” ბავშვი და სამართალი ” გამოქყვეყნებული ფოტო, სადაც არასრულწლოვანი გისოსებს თუ მავთულხლართებს მიღმაა. მტკივნეულია და გებადება სურვილი არ მიატოვო, იგრძნოს მან, რომ, ის საზოგადოების შვილია, საყვარელი არსებაა, საზოგადოებას სჯერა და სწამს მისი, საზოგადოება ელოდება მას, როგორს მის ღირსეულს წევრს.

მე უფრო დიდი სურვილი მაქვს არ მოხდეს იქ მოზარდი, როგორი კარგი პირობებიც არ უნდა იყოს იქ. მაგრამ რა უნდა გაკეთდეს იმისათვის, რომ არასრულწლოვანმა არ ჩაიდინოს დანაშაული, იყოს კანონმორჩილი. არ აღეკვეთოს თავისუფლება. აქ მე ვფიქრობ ყველაზე დიდი როლი აკისრია სახელმწიფოს. სწორედ მან უნდა იმუშაობს მეტი პრევენციაზე რა თქმა უნდა საზოგადოებასთან. ოჯახთან, სკოლასთან, ეკლესიასთან და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან ერთად. სამართლებრივი კულტურის გაკვეტილზე ვნახეთ ფირი ” არასრულწლოვანი ატენელები ” – სწორედ დროულად ჩატარებულმა მიზანმიმართულმა პრევენციულმა ღონისძიებამ იხსნა ატენის ქუჩის არასრულწლოვნები და მათი მშობლები უფრო დიდი უბედურებისაგან.

თუკი ძლიერი, კარგი და მიზანმიმართული პრევენციული ღონისძიებები ჩატარდება ნაკლები სამართალდამრღვევი გვეყოლება. სასურველია სახელმწიფომ შემნას უფასო სპორტული და სხვადასხვა სახის წრეები და კლუბები, სადაც ივლიან ბავშვები, გამოავლენენ თავიანთ შესაძლებლობებს, ნაკლებად იქნებიან უსაქმურად. სასურველია ფსიქოლოგებისა და სოციალური მუშაკების გააქტიურება, ასევე ზაფხულობით დასასვენებელ – შემეცნებითი ბანაკების დაარსება და კიდევ ჩემი ოცნებაა ასეთ არასრულწლოვნებს მივცეთ საშუალება შრომისა და ისეთი შესაფერისი გასამრჯელოს აღებისა, რომელიც მას ღირსებას შემატებს. ( დიახ ეს დღესდღეობით ჩემი ოცნება და ფიქრია. შემდეგ… ). აუცილებელია აღვნიშნოთ, რომ ძალზედ მოსაწონია ამ მიმართულებით ” უსაფრთხო სკოლის ” პროგრამა, რომელიც ასევე უფრო დაეხმარება არასრულწლოვნებს კანონმოღჩილებასა და კანონის პატივისცემის გააზრებაში.

Advertisements